«Ηθική» στην πολιτική και την οικονομία ζητούν οι πολίτες

‘Ναυτεμπορική’
«”Ηθική”στην πολιτική και την οικονομία ζητούν οι πολίτες»
05 Μαρτίου 2010

Εκτός από οικονομική, η κρίση που συνταράσσει τους τελευταίους μήνες την υφήλιο είναι και κρίση «ηθών και αξιών», σύμφωνα με τα δύο τρίτα των ερωτηθέντων σε έρευνα του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ που διεξήχθη σε 130.000 πολίτες από τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ινδία, την Ινδονησία, το Ισραήλ, τη Σαουδική Αραβία, τη Ν. Αφρική την Τουρκία και τις ΗΠΑ.

Ο δημόσιος διάλογος σχετικά με τον ενδεικνυόμενο τρόπο αντιμετώπισης της τρέχουσας οικονομικής κρίσης παραβλέπει μια βασική συνισταμένη: την ηθική υπόσταση του προβλήματος -τι είναι σωστό να γίνει και τι όχι σε μια σύγχρονη οικονομία. Οι ψηφοφόροι των δυτικών κρατών είναι λογικό να αισθάνονται μια μορφή «αδικίας» όταν αναλογίζονται τα υπέρογκα μπόνους και τα τεράστια πακέτα με τα οποία διασώθηκαν οι τράπεζες -σε πολλές περιπτώσεις από χρήματα των φορολογουμένων.

«Ο κόσμος έχει ισχυρό το αίσθημα του δικαίου όσον αφορά στον τρόπο που βλέπει τον κόσμο», δήλωσε στο Reuters η Μαντελίν Μπάντινγκ, μία από τους τρεις ιδρυτές του Citizen Ethics Network που συστάθηκε στο Λονδίνο την περασμένη εβδομάδα. «Οι πολιτικοί μας έχουν χάσει την ικανότητα να συνδέονται με αυτό το αίσθημα», επισήμανε η κα Μπάντινγκ, η οποία είναι επίσης εξωτερικός συντάκτης της βρετανικής εφημερίδας Guardian. «Η πολιτική έχει γίνει πολύ τεχνοκρατική και “διαχειριστική”, καθώς όλα αποσκοπούν στη μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη», συμπληρώνει.

Η αρνητική αυτή δημόσια απήχηση των πακέτων διάσωσης των τραπεζών έχει αναγκάσει τους διευθύνοντες συμβούλους πολλών από τις μεγαλύτερες τράπεζες να παραιτηθούν των μπόνους τους για το τρέχον έτος. Αυτό δεν εμπόδισε, όμως, τη Royal Bank of Scotland -η οποία ανήκει κατά 84% στο βρετανικό δημόσιο- να ανακοινώσει πακέτα μπόνους ύψους 1 εκατ. λιρών έκαστο για περισσότερους από 100 τραπεζίτες την περασμένη εβδομάδα.

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Αμερικανός πρόεδρος Μπάρακ Ομπάμα, παρά τις συστάσεις του για αυστηρότερη εποπτεία των τραπεζών, δεν έδειξε να ενοχλείται από το μπόνους 17 εκατ. δολαρίων που παρείχε η JPMorgan Chase & Co στον διευθύνοντα σύμβουλό της, Τζέιμι Ντίμον ή τα 9 εκατ. δολάρια με τα οποία η Goldman Sachs Group Inc «επιβράβευσε» τον δικό της CEO, Λόιντ Μπλανκφέιν.

Αυτός είναι ο λόγος που η πλειονότητα των πολιτών στα ανεπτυγμένα κράτη κάνει έκκληση για επαναφορά της «ηθικής» τόσο στην οικονομία όσο και στην πολιτική. Ενδεικτικό είναι το άρθρο του Γκόρντον Μπράουν στον ιστότοπο του Guardian, στο οποίο αναφέρει ότι ο κόσμος ζητά την επιστροφή στις «διαρκείς αξίες» της υπευθυνότητας και της εντιμότητας. «Τα μέτρα που λαμβάνουμε πρέπει να είναι σύμφυτα με τις αξίες αυτές», γράφει χαρακτηριστικά ο Βρετανός πρωθυπουργός.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

‘CitizensEthics.org.uk’
«Citizen Ethics in a Time of Crisis»

How do we decide our values?
How can we do economics as if ethics matters?
What kind of politics do we want?
What sort of common life can we share?

There is a widespread concern that the winner takes all mentality of the
banker, and the corrupted values of the politician, have replaced a common
sense ethics of fairness and integrity. Many worry that an emphasis on a
shallow individualism has damaged personal relationships and weakened
important social bonds.

What’s required is a vigorous debate about who deserves what, and the
ethics required for humans to reach their full potential.

The Citizen Ethics Network exists to promote this debate and to renew
the ethical underpinnings of economic, political and daily life.

To begin this debate, the Network has published an online
pamphlet in association with The Guardian. A public discussion
is also being held at The British Museum on 26th February.

If you would like to be kept informed of the Citizen Ethics Network’s
activities, you can register here. You can also join in the debate
through The Guardian’s Comment is Free site where responses to
the pamphlet will be posted over coming weeks.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

‘Guardian’
«Citizen ethics: The art of living»
27 February 2010
Editorial

A week ago we published Citizen Ethics, a supplement in which a range of prominent thinkers - philosophers, politicians, economists, theologians and writers - considered how the recent political and economic crises have thrown into sharp relief a set of ethical questions, perhaps best summed up by American philosopher Michael Sandel: who deserves what? It’s the question which has been on many minds as the details of MPs’ duck ponds and moats and bankers’ bonuses have dominated headlines. What are the values we use to determine just reward? Do we leave it to the market to distribute riches or must the state intervene to ensure more justice than market mechanisms have achieved over the last 25 years? How do we strike a balance between justice and freedom?

These are debates which have resonated for generations - but in recent decades, they went curiously “mute” as Mary Warnock writes on our pages today. Successive governments have fallen in with Margaret Thatcher’s quip, “You can’t trump the market”; we largely retreated from a raft of questions and left them to be resolved by the market. The result has been unprecedented levels of inequality. The Citizen Ethics Network aims to kickstart a debate about what values should shape our political economy. It argues that such deliberations are a crucial part of civic culture and that a politics stripped of ethical bearings drifts into being captured by particular interests or masquerades under claims of being simply technocratic managerialism or, worse, it is driven by personality and presentation. We have been much afflicted by all three in recent years and now we rue the cost.

It will be interesting to see how far this initiative will achieve its ambition to inject a new dimension into political debate. Given the response on our Comment is Free site all week, there is a significant appetite to drill down into the assumptions which underpin our political life. Today, we publish some of the hundreds of comments, alongside those of the three main party leaders.

But it is also clear that such high-minded attempts, while brave, can fail to gain traction. Talk of ethics quickly prompts hostile reactions which illustrate something of the dilemma we have got ourselves into. People get nervous as soon as the word morality comes up, seeing it as a claim for authority in which someone will tell you how to live your life. We can’t seem to imagine a process in which we collectively argue and debate our ethical values. Our fear is that someone will always end up climbing into a pulpit to claim superior authority; it’s the hangover of the western religious tradition compromised by its institutional quest for authority. The result, as Warnock points out, is that we are embarrassed talking about ethics, believing them properly left to experts, rather than claiming it as a vital democratic space.

To compound the problem, politicians understand that they must talk this language if they are to establish the legitimacy of their claim to govern us. Margaret Thatcher and Tony Blair both used the language of morality for their political projects, and emptied it of much of its meaning. But ethical purpose is part of the lifeblood of politics, and in the forthcoming general election it will be an essential element for how the parties propose to clean up the aftermath of the banking crisis and the MPs’ expenses scandal. All three party leaders are aware of this and responded with enthusiasm to the invitation to engage. But citizen ethics is a challenge to the voter as much as the politician; it is about the questions we ask of politicians and what expectations we have of government. It is a call to reinvigorate civic culture with the debate of what is it that constitutes human wellbeing, to imagine a definition of humanity which is more than the pursuit of self-interest and material acquisition. John Maynard Keynes called it the art of living.